مشکلات آموزش قرآن در دانشگاه آزاد
مكاتبات مهر ۲۵م, ۱۳۸۸بسم الله الرحمن الرحیم
مشکلات آموزش قرآن دانشگاه آزاد
محضر برادر مکرّم آقای دکتر فرزانه زید عزه العالی
مشکلات زیادی در راه آموزش قرآن قرار دارد که به یکی از آنها اشاره میشود:
مشکل اساسی نبودن کتاب آموزشی واحد است با آن که سال ها از آموزش قرآن میگذرد یک نوع آموزش مدون و هماهنگ با ادبیات عرب تدوین نشده است اگر هم صورت گرفته اهمیّت داده نشده است چون آموزش در گذشته مکتب خانهای وسلیقهای بوده است.
این روش در کتابت قرآن نیز تأثیر گذاربوده همچنانچه در روش تدریس مکتب خانهای ضمه روی واو قرار داشته است همان روش را در کتابت قرآن نیز خطاطان به کار بردهاند زیرا در روش مکتب خانهای واو مدی چنین تدریس میشده است:(الف واوی اوُ ، بِ واوی بوُ، تِ واوی توُ )ویا در تدریس تنوین نصب گفته میشده(الف دو زبر اً، بِ دوزبر باً، تِ دوزبر تاً) که درمورد اول ضمه روی واو غلط است زیرا در ادبیات عرب ضمه بر واو ثقیل است.
مورد دوم نیز قرار گرفتن تنوین روی الف غلط است و باعث التقاء ساکنین شده اما شکل صحیح آن باید تنوین روی حرف ما قبل الف قرار گیرد، در خطوطی که از خطاطان به یادگار مانده است چنین تحریر شده است. اما عدهای مدعی هستند که سالها کار کارشناسی صورت گرفتهاست که این سخن گزافهای بیش نیست و عملا کار عمیقی صورت نگرفته است، وپس از سالها روش سلیقهای حرف اول را میزند.
هنوز هم از اصطلاحات من درآوردی استفاده میشود به طور مثال بعضی از اساتید از سکون به نعل اسبی تعبیر میکنند .و هنگام تدریس حروف لین قرآن آموزان باید صدای گربه درآورند. اما در این میان تنها دانشگاه آزاد اسلامی است که به تدوین یک کتاب پرداخته و یک کتاب در سراسر کشور آموزش داده میشود.
اما بعضی از اساتید هم طبق سلیقه خود عمل میکنند وسعیشان بر این نیست که عیوب را بر طرف کرده و کتاب را به کمال برسانند .یکپارچگی آموزش از تشتت آراء و نظرات میکاهد. لازم به ذکر است که هیچ نوشتهای از روز اول کامل نبوده است بلکه به مرور زمان تصحیح گردیده و کاملتر شده است. اشکال کتاب فعلی در این است که طی چندین سال و چاپهای مجددویرایش وتصحیح نشده است ویا ناچیز بوده است البته عدم حساسیت اساتید هم مزید بر علت بوده است.
در این کتاب آموزش به صورت رسمالخط عربی انجام میگیرد که بسیار عالی است اما بیش از ۶۰۰ اشکال اعرابی وجود دارد. همه وظیفه دارند در تدوین کتابی بی نقص یا کم نقص تلاش کنند. سؤالی در اینجا مطرح است که آیا همین روش را ادامه دهیم ویا برای اساتید سر فصل دروس و منابع را معرفی کنیم و خودشان هرطور میدانند عمل کنند.
مقایسه کردن کتاب قرآن را با سایر کتب کار صحیحی نمیدانم زیرا این کتاب از ویژگی خاصی بر خوردار است که مشترک بین تمام مسلمانان است .چون کتاب قرآن با سایر کتب کاملا متفاوت است باید روش قبل را ادامه داد وآنرا به کمال رساند راه دوم عملی نیست زیرا اینگونه عمل کردن را وزارت آموزش وپرورش انجام داد و با شکست روبرو شد در آموزشهای ضمن خدمت درگذشته گروهی از اساتید کتابی را تدوین میکردند و فرهنگیان سراسر کشور آموزش واحد میدیدند.
اما بعد از مدتی آمدند سرفصل ومنابع را معرفی نمودند اینکار سبب شد که هر شهر و استانی کتابی را برای آموزش در نظر گیرد. سلیقهها کاری کرد که نمونه بارز آن در ضمن خدمت سال گذشته در سیره نبوی آشکار شد. که با طرح سؤال آگاهانه یا بهتر بگویم ناآگاهانه و کم سلیقهای سؤالاتی مطرح گردید که عدهای استنباط کردند که پیامبر به تمسخر گرفته شده است و ساعاتی از کار مجلس و وزارتخانه را به خود اختصاص داد که رادیوهای بیگانه هم روی آن مانورهایی دادند وبیان کردند که خود ایرانیها هم پیامبرشان را به تمسخر گرفتهاند.
آیا این عمل عمدی بوده یا غیر عمدی ویا تصفیه حساب جناحی، انشاءالله که
غیر عمدی بوده است. پس خیلی راحت میتوان پی برد که آموزش باید واحد و قرآن واحد باشد. وچرا آموزشهای قرآن پس از سالها نتیجه مثبتی نداشتهاست و دانش آموزان پس از ۱۲ سال تعلیم وقتی وارد دانشگاه میشوند نمیتوانندیک صفحه قرآن تلاوت کنند.
اگر جوانی وارد مجلسی میشود و قرآنی را برای تلاوت در مقابلش
قرارمیدهند عذر خواهی میکند زیرا در زمان تحصیل حداقل ۵نوع رسم الخط به طور سلیقهای آموزش دیده است. وقتی آموزش واحد باشد اساتید نیز آموزش واحد میبینند ودر نهایت اینکار موفقیت آمیز خواهد بود وسبب میشود سایر مؤسسات و مراکز علوم قرآنی نیز از این کار نیک دانشگاه سرمشق گرفته و تاسی جویند به همین خاطر باید اول دقیق فکر کرد و پس از آن تصمیم قطعی را گرفت.
اما بحث تکثیر و چاپ کتاب اگر برای دانشگاه مشکل آفرین است باید راهکار دقیقی برای آن پیدا کرد به طور مثال میتوان چاپ و پخش این کتاب را به یک مؤسسهی دولتی یا خصوصی واگذار نمود تا تسریع و بهبودی در کار صورت گیرد باز هم تاکید میکنم ودر همین جا میِتوان پیش بینی کرد که سر فصل دادن طرحی است از قبل شکست خورده و نتایجآن پس از چند سال دیگر آشکار خواهد شد. که آن وقت دیر خواهد بود.
این حقیر برای همکاری دقیقتر، علمیتر و کارآمدتر از هیچگونه تلاشی دریغ ندارم زیرا وحدت در خط به عنودان بد گهر میفهماند فرقی بین قرآن شیعیانواهلتسنننیستوبهوحدتویکپارچگیبینمسلمانانمیانجامدودشمنانرا
نا امید میکند. ۱۲/۳/۱۳۸۶
دیدگاه های اخیر