ترجمه قرآن نیازمند بهروز شدن علم مترجمان است مصاحبه خبر گزاری ایکنا
نویسنده سعید همایون در مهر ۲۴م, ۱۳۹۰|
ترجمه قرآن نیازمند بهروز شدن علم مترجمان است |
||
|
گروه ادب: یک دینپژوه ضمن برشمردن آسیبها و نقائص موجود در ترجمههای مختلف قرآن کریم، بر بهروز بودن علم مترجم تأکید کرد و ادامه داد: قرآن کتابی است که بر هر مکان و زمانی دلالت دارد؛ از این رو این نیاز احساس میشود که هر مترجم علمش را در عرصههای مختلف بهروز کند. حجتالاسلام و المسلمین سعید همایون، پژوهشگر دینی و استاد دانشگاه، در گفتوگو با خبرگزاری قرآنی ایران (ایکنا)، در ادامه این مطلب گفت: ترجمه و تفسیر معمولاً توسط کسانی نوشته میشود که جامع علوم معقول و منقول باشند؛ به این معنی که بر جنبههای مختلف علوم و زوایای آن آگاهی داشته باشند. در گذشته، مترجمان و مفسران بر تمامی این علوم آگاهی و اشراف داشتند اما در سالهای اخیر این روند اندکی دستخوش تغییر شده و شاهد رویکرد متفاوتی در این زمینه هستیم. وی در ادامه به علوم مورد نیاز در ارائه ترجمه فاخر اشاره کرد و گفت: آگاهی به ناسخ و منسوخ، اشراف بر بلاغت، ادبیات عرب و فارسی، ریاضی، فیزیک، شیمی، فقه و احکام و… از جمله این علوم هستند که در روند ترجمه، نیازمند به آگاهی و اشراف بر آنها هستیم. این پژوهشگر حوزه علوم دینی بر ارائه ترجمه جمعی تأکید کرد و ضمن برشمردن محاسن این امر، یادآور شد: آگاهی و اشراف دقیق بر این علوم و به روز کردن آن برای همه مترجمان ممکن و میسر نیست؛ از این جهت به نظر میرسد تنها راه ارائه برگردان علمی از قرآن کریم، باید ترجمه مصحف شریف را به صورت گروهی و با همیاری جمعی از علما در حوزههای مختلف علوم انجام دهیم. به گفته وی، ترجمه فردی، اگرچه همراه با محاسن و ویژگیهای به خصوصی باشد، به دلیل همین امر، دقیق نیست. همایون در ادامه به دستهبندی ترجمهها پرداخت و گفت: بهطور کلی میتوان ترجمه را به دو دسته منثور و منظوم تقسیمبندی کرد. در همین راستا، میتوان ترجمههایی از قبیل ترجمه تحتاللفظی، خلاصه تفسیر و یا آزاد را نام برد که هر یک به نوبه خود دارای معایب و محاسنی است. وی به معایب ترجمههای تحتاللفظی اشاره کرد و اظهار داشت: در برخی از ترجمههای این دست، مترجم بدون درنظر گرفتن ویژگیهای ادبی یک آیه و یا ساختار، به برگرداندن آیات میپردازد؛ حال آنکه این موضوع سبب شده تا در برخی از ترجمهها آسیبهایی در معانی وارد شود که مفهوم آیات را دستخوش تغییر میکند. این مؤلف از آیه سوم سوره توبه به عنوان نمونهای بارز یاد کرد و گفت: برخی از مترجمان بدون در نظر گرفتن ویژگیهای نحوی کلام، این آیه را به صورتی ترجمه کردهاند که مفهوم دچار تغییر شده است. همچنین، گاه برخی از مترجمان، میان «لا»ی نفی و تأکید فرقی قائل نشده و در برخی از موارد «لا»ی تأکید را به صورت نفی برگرداندهاند. این نمونهها مربوط به ترجمههای کهن نیست، بلکه مصادیقی از آسیبهای موجود در ترجمههایی است که در بازار نشر دیده میشود. کار مترجم ترجمه آیات است نه تفسیر و تأویل! حجتالاسلام و المسلمین همایون در ادامه این گفتوگو به آسیبهای موجود در ترجمههای تفسیری اشاره کرد و ادامه داد: در این نوع ترجمهها به دلیل احتمال عدم انتقال کامل مفاهیم آیات به خواننده، عباراتی را در پرانتز به مفهوم اصلی اضافه میشود. در این رویکرد احتمال افزوده شدن معنای تأویلی به معنای اصل بسیار است. این در حالی است که مترجم باید این نکته را درنظر بگیرد که کار مترجم ارائه ترجمه است نه تفسیر و تأویل. وی برای ترجمههای مفهومی نیز آسیبهایی برشمرد و تصریح کرد: ترجمه مفهومی ترجمهای است که به منظور تدریس در مقاطع مختلف تحصیلی نوشته شده است. در این روند، مترجم به جای اینکه ترجمه را به صورت کامل بنویسد، بیشتر بر مفهوم آیات تکیه دارد. در این حوزه تسلط مترجم بر آیات و مفاهیم قرآنی از ضروریات است و گاه کمآگاهی در این زمینه مشکلاتی را از منظر مفهومی ایجاد کرده است. این پژوهشگر دینی در ادامه تأکید کرد: قرآن کریم، کتابی است که بر همه زمانها و مکانها دلالت دارد؛ از این رو بر مترجم است که علمش را به روز کند. همایون در پایان به ایجاد مجمع علمی ترجمه اشاره کرد و اظهار داشت: تأسیس مجمع علمی ترجمه اگرچه ثمراتی خواهد داشت، اما باعث سلیقهای شدن بررسیها خواهد شد. |
دیدگاه های اخیر